VINCENT VAN GOGHEin Museum zum freien Entdecken

DIE KORRESPONDENZ / LETTRE 17

Brief 17
Theo van Gogh

Januar 1874 · London

VonVincent van Gogh
AnTheo van Gogh
OriginalspracheOriginal: Niederländisch

Titel der wissenschaftlichen Edition: To Theo van Gogh. London, beginning of January 1874.

← Alle Briefe← Vorheriges Dokument Nächstes Dokument →
ZWEI TEXTE · ZWEI SPRACHEN
ORIGINALTRANSKRIPTION

Original: Niederländisch

Londen Januari 1874

Waarde Theo,

Dank voor je schrijven.

Van harte wensch ik je een heel goed nieuw jaar toe. Ik weet dat het je in de zaak goed gaat, want dat hoor- de ik van den Hr Tersteeg.─1 Uit je brief zag ik dat je hart hebt voor kunst, & dat is een goed ding, kerel. Ik ben blij je van Millet, Jacque, Schreijer, Lambinet, Frans Hals &c. houdt, want, zoo als Mauve2 zegt “dat is het”. Ja, dat schij van Millet “L’an- gelus du Soir”, 3 “dat is het”.─

dat is rijk, dat is poesie.─ Wat zou ik graag nog eens met je over kunst spreken, maar nu moeten we er elkaar maar dikwijls over schrijven; vindt maar mooi zooveel je kunt, de meesten vinden niet ge- noeg mooi.─

Ik schrijf hieronder enkele namen van schilders van wie ik bizonder veel houdt. Scheffer, Delaroche, Hébert, Hamon. 4

Leys, Tissot, Lagye, Boughton, Millais, Thijs Maris, de Groux, de Braekeleer Jr.

Millet, Jules Breton, Feyen-Perrin, Eugène Feyen, Brion, Jundt, George Saal. Israels, Anker, Knaus, Vautier, Jourdan, Jalabert,5 Antigna, Compte-Calix, Rochussen, Meissonier, Zamacois, Madrazzo, Ziem, Boudin, Gerome, Fromentin, de Tournemine, Pasini.

Decamps, Bonnington, Diaz, Th. Rousseau, Troyon, Dupré, 6 Paul Huet, Corot, Schreyer, Jacque, Otto Weber, Daubigny, Wahlberg, Bernier, Emile Breton, Chenu, Cesar de Cocq, Mlle Collart. Bodmer, Koekkoek, Schelfhout, Weissenbruch & last not least Maris7 & Mauve.

Maar ik zou zoo door kunnen gaan, ik weet niet hoe lang, & dan komen al de ouden nog & ik ben zeker ik ver- scheiden van de besten nieuwen heb overgeslagen.─

Blijf maar altijd veel wan- delen & veel van de natuur houden, want dat is de ware manier om de kunst meer & meer te leeren begrijpen.─ De schilders begrijpen de natuur & hebben ze lief, & leeren ons zien.

En dan, er zijn schilders die niets dan goeds maken; die niets slechts kunnen maken, even als er ook gewone menschen zijn die niets kunnen doen of het is goed.─

Mij gaat het hier goed, ik heb een heerlijk te huis & het is mij een groot genot Londen & de Engel- sche levensmanier & de Engelschen zelf te bekijken, & dan heb ik de natuur & de kunst & de poesie, & als dat nog niet ge- noeg is, wat zal dan genoeg zijn.─8 Toch vergeet ik Holland & vooral den Haag & Braband niet.─

In de zaak hebben wij het druk, wij zijn aan den inventaris bezig, die echter in 5 dagen op- gemaakt wordt; wij komen er dus wat gemakkelijker af dan jelui te s’Hage.

Ik hoop je prettige Kerstdagen gehad hebt, even als ik.─9

Nu kerel, heb het goed & schrijf mij spoedig, ik heb je in dezen geschreven juist wat mij in de pen kwam, ik hoop je er uit wijs zult kunnen worden. à Dieu, groeten aan allen in de zaak & als iemand anders naar mij vraagt, vooral ook aan allen bij Tante Fie10 & bij Haanebeek.

Vincent

Hierbij een woordje voor Mr. Roos.

ÜBERSETZUNG DER WISSENSCHAFTLICHEN EDITION

Englisch

London, January 1874

My dear Theo,

Thanks for writing.

I sincerely wish you a very happy New Year. I know that things are going well for you in the office, because I heard as much from Mr Tersteeg.1 I saw from your letter that you have art in your blood, and that’s a good thing, old chap. I’m glad you like Millet, Jacque, Schreyer, Lambinet, Frans Hals &c., because – as Mauve says2 – ‘that’s it’. Yes, that painting by Millet ‘The evening angelus’,3 ‘that’s it’. That’s rich, that’s poetry. How I’d like to talk to you about art again, but now we can only write to each other about it often; find things beautiful as much as you can, most people find too little beautiful.

I’m writing below a few names of painters whom I like very much indeed. Scheffer, Delaroche, Hébert, Hamon.4

Leys, Tissot, Lagye, Boughton, Millais, Thijs Maris, Degroux, De Braekeleer Jr.

Millet, Jules Breton, Feyen-Perrin, Eugène Feyen, Brion, Jundt, George Saal. Israëls, Anker, Knaus, Vautier, Jourdan, Jalabert,5 Antigna, Compte-Calix, Rochussen, Meissonier, Zamacois, Madrazo, Ziem, Boudin, Gérôme, Fromentin, De Tournemine, Pasini.

Decamps, Bonington, Diaz, T. Rousseau, Troyon, Dupré,6 Paul Huet, Corot, Schreyer, Jacque, Otto Weber, Daubigny, Wahlberg, Bernier, Emile Breton, Chenu, César de Cock, Mlle Collart. Bodmer, Koekkoek, Schelfhout, Weissenbruch, and last but not least Maris 7 and Mauve.

But I could go on like this for I don’t know how long, and then come all the old ones, and I’m sure I’ve left out some of the best new ones.

Always continue walking a lot and loving nature, for that’s the real way to learn to understand art better and better. Painters understand nature and love it, and teach us to see.

And then, there are painters who make nothing but good things, who cannot make anything bad, just as there are ordinary people who cannot do anything that isn’t good.

Things are going well for me here, I have a wonderful home and it’s a great pleasure for me to observe London and the English way of life and the English themselves, and I also have nature and art and poetry, and if that isn’t enough, what is?8 Yet I haven’t forgotten Holland, and especially The Hague and Brabant.

We’re busy in the office, we’re occupied with the inventory, which is however drawn up in 5 days, so we have it a little easier than you do in The Hague.

I hope you had a nice Christmas, just as I did.9

Well, old chap, I wish you well and write to me soon; in this letter I’ve written just what popped into my pen, I hope you’ll be able to understand it. Adieu, regards to everyone in the office and anyone else who asks after me, particularly everyone at Aunt Fie’s10 and the Haanebeeks’.

Vincent

Herewith a few words for Mr Roos.

Zum Text. Originaltranskription und englische Übersetzung aus der wissenschaftlichen Ausgabe des Van Gogh Museum und des Huygens Institute. Lesefreundlich aufbereitet: Manuskript-Zeilenumbrüche und einige TEI-Zeichen sind vereinfacht; die editorischen Anmerkungen bleiben unten zugänglich. Niederländische Briefe wurden hier nicht ins Deutsche übersetzt. Für philologische Zitate bitte die Originalausgabe konsultieren.

Anmerkungen der Edition

Englischsprachige Anmerkungen der wissenschaftlichen Edition in einer vereinfachten Darstellung.

  1. Source
    Original manuscript
  2. Datation
    Letter headed: ‘Londen Januari 1874’. Because of the new year’s greeting (here) and the remark that the inventory is being taken (here), we assume that the letter was written at the beginning of the month.
  3. 1
    The satisfaction Tersteeg expressed in Theo’s performance also resulted in a rise: in January his salary had been increased to 38 guilders a month (FR b2683).
  4. 2
    Van Gogh knew Anton Mauve through his work at Goupil’s in The Hague.
  5. 3
    Jean-François Millet, The angelus (The evening angelus), 1857-1859 (Paris, Musée d’Orsay). Ill. 1697. Van Gogh could not have seen the painting himself, but many reproductions of this famous work were in circulation. It had caused a stir because of the high price paid for it by the Paris art dealer Paul Durand-Ruel in 1867 (30,000 francs) and the price for which it was sold in 1872 to the Brussels collector John W. Wilson (38,000 francs). Cf. exhib. cat. Paris 1975, pp. 103-106, cat. no. 66; Sillevis 1989, p. 44, and Jensen 1994, pp. 61-62.
  6. 4
    Probably Jean Louis Hamon; cf. letter 40.
  7. 5
    Probably Charles François Jalabert; cf. letter 128.
  8. 6
    Jules Dupré.
  9. 7
    Presumably Jacob Maris, often mentioned later on in Vincent’s correspondence, who was a brother of the previously mentioned Matthijs (Thijs). Their brother Willem was also a painter, but his name occurs in Vincent’s letters only sporadically.
  10. 8
    In a letter written to Theo on 24 December 1873, Mr van Gogh quoted one of Vincent’s letters from London: ‘Vincent writes that he really enjoys so many good things, more all the time – and then he says “the valuable life, your gift, O God!”’ (FR b2675). The quotation was taken from the poem ‘Een kruis met rozen’ (A cross with roses) by P.A. de Génestet. See De Génestet 1869, vol. 2, p. 208.
  11. 9
    During the 1873 Christmas holidays Theo was visiting the Tersteeg family, which Mrs van Gogh took as proof that Theo’s superior was satisfied with him; Vincent was received by the family of his superior, Obach (FR b2682).
  12. 10
    Sophia Cornelia Elisabeth Carbentus-Van Bemmel.

Quellen und Rechte

Vincent van Gogh: The Letters, éd. Leo Jansen, Hans Luijten et Nienke Bakker, Van Gogh Museum / Huygens Institute. XML-Daten der eDITem-Edition (Repository-Version: 2550cfb4b68e). Nichtkommerzielle Wiedergabe und Bearbeitung unter der Lizenz CC BY-NC-SA 4.0. Änderungen: Übertragung in HTML, vereinfachte Zeilenumbrüche und neue Navigation. Die Faksimiles und Archivabbildungen bleiben bei den besitzenden Institutionen zugänglich.